Arx Fatalis
Arx Fatalis: Bir Hanedanın Doğuşu
Arx Fatalis
2002'de PC'lere yepyeni bir rol yapma oyunu geldi.
90'ların çok sevilen birinci şahıs rol yapma oyunu Ultima Underworld ve devasa bir macera olan System Shock'tan esinlenen bu oyun kendine has bir yol çizdi ve “sürükleyici simülasyon” konseptini yeni bir topluluğa bambaşka bir şekilde sunmayı başardı. Bu oyun Arx Fatalis'ti.
Bu ismi daha önce duymamış olabilirsiniz. Kendisinden önce gelen oyunlara kıyasla o kadar da bilinir bir isim değil; ancak sektör üzerinde bıraktığı etki günümüzde bile hissedilebiliyor. Arx Fatalis, Arkane Studios'un uzun ve başarılarla dolu tarihinin başlangıcı oldu ve Dishonored ve Prey gibi adını muhtemelen daha önce duymuş olduğunuz bazı oyunlara öncülük etti.
İlham Kaynakları
Arkane'in kurucusu Raphaël Colantonio'nun belirli olarak sevdiği bir tür var. Gençlik yıllarından beri, sadece hikâye değil oyuncudan bağımsız olarak var olan karmaşık sistemli dünyalar da sunan detaylı, sürükleyici oyunlar onu mest ediyordu. Ultima serisi, System Shock serisi ve özellikle de Ultima Underworld serisi, üzerinde kaybolmayacak bir iz bıraktı. Detaylı ve sürükleyici dünyalar hakkındaki şeyler ona çok iyi hitap ediyordu. “Tam olarak kalbime dokunuyorlardı,” diye anlatıyor Colantonio.
Sözlerine, “Çok fazla olasılık sunan ve oyuncu olmadan da var olabilen dünyaları keşfetmek çok gerçekçi geliyor. Oradaki insanların bir programı var, kendi işleriyle ilgileniyorlar. Gerçekten de yaptığınız eylemlere karşılık veren bir şeyle etkileşime geçiyormuş gibi hissediyorsunuz,” diyerek devam ediyor.
Doğal olarak, Colantonio da bu zengin ve gelişmekte olan türe kendi izini bırakmak üzere çalışmaya karar verdi. Böylece, 1999'da Arkane Studios'u kurdu ve üç yıl sonra ilk oyunları olan Arx Fatalis'i piyasaya sürdüler.
Oyun
Arx Fatalis, güneş kaynaklı bir afetin ardında kalan bir dünyada geçiyor. Afeti anlatmak için kısaca güneşin kaybolduğunu söyleyebiliriz. Bu sebeple, dünyadaki birçok ırk yeraltına yerleşmiş ve gezegenin kabuğunun altındaki sonsuz gibi görünen mağaralara devasa, sürekli büyüyen şehirler inşa etmiş. Oyuncunun kontrol ettiği karakter, geçmişine dair hiçbir şey hatırlayamayarak bir hapishanede uyanıyor. Adını bile hatırlamayan bu karakterin kaçıp hayatta kalması ve en nihayetinde zaten kırılgan olan bu uygarlığı yok etmeye ant içmiş kötücül güçlere karşı gelmesi gerekiyor. Tabii bu esnada kendi kaderini de keşfetmesi.
Oyun kapsamlı bir hikâyeye sahip. Ancak hikâyesinden daha ilgi çekici olan şey ise oyuncunun adım atacağı canlı dünya. Colantonio'nun çok sevdiği ve ilham aldığı oyunlarda olduğu gibi, oyuncu dünya ile şaşırtıcı derecede derin ve karmaşık şekillerde etkileşime geçebiliyor ve oyuncunun etkileşime geçip geçmemesinden bağımsız olarak dünya kendi halinde yaşamaya devam ediyor. Dahası, devasa ve henüz birkaç yıl önce yapılması imkânsız gibi görünen bir şekilde birbiriyle bağlanan alanlarıyla, dünyanın fiziksel yapısı da inandırıcı, organik ve kompleks bir yapıda. Benzer bir şekilde hikâye de organik bir yapıya sahip. O dönemde çıkan oyunlarda sıkça görüldüğü gibi ayrı ayrı görevlere bölünmüş bir oyundansa, oyuncuya istediği sırayla, hatta isterse aynı zamanda tamamlayabileceği görevler sunuluyor. Bu, günümüzde yaygın olarak kullanılan bir sistem olabilir ama o zaman için pek alışılageldik değildi.
Bu yüzden, Arx Fatalis 2000'lerin başındaki oyuncu kitlesi için yenilikçi ve ilgi çekici bir deneyim sunuyordu. Eleştirmenler de bu deneyimin karşılığını neredeyse tam puanlarla verdi. Oyun 2002'nin En İyileri listelerinde, özellikle de rol yapma oyunu kategorilerinde kendine bolca yer buldu. Herkes tarafından çok beğenilmişti.
Piyasanın İlgisi
Peki piyasada durum nasıldı? Piyasanın ilgisi neredeyse oyunun güneş görmeyen toprakları kadar çoraktı.
Colantonio'nun eleştirmenlerin verdikleri not ve tüketicinin ilgisi arasında neden bu kadar farklılık olduğu konusunda birkaç teorisi var. Bu teorilerin hepsi, Arkane'in başarmaya çalıştığı sürükleyici simülasyon türünün doğasından kaynaklanıyor. Bu tür, 2002'de birçok oyuncuya yabancı bir türdü. “Bence, ilk olarak, o zamanda bu tür oyunları pazarlamak çok zordu. Oyunun ne olduğunu ve neden bu kadar keyifli olduğunu açıklamak güçtü,” diyor Colantonio. Ekran görüntüleri işe yaramıyordu çünkü oyunu herhangi bir sıradan birinci şahıs nişancı veya rol yapma oyunu gibi gösteriyordu. Bir taş attığında insanlar çıkan sese doğru yöneliyorlar, gibi temel sistemlerden örnekler vermek işe yarayabiliyordu. “Ama bu tam da kutunun arkasına yazılacak bir şey değil. Oyunun deneyimlenmesi gerekiyor,” diye devam ediyor.
İnsanlara bir sürükleyici simülasyon oyununu denetmek de başlı başına bir engel olabiliyor. “İki tür arasında sıkışıp kalmış bir noktadalar. Eğer rol yapma oyunlarıyla gerçekten çok ilgiliyseniz, bu tür size biraz hafif gelebilir. Eğer aksiyon oyunlarını çok seviyorsanız, oyun yeterince aksiyonlu değilmiş gibi gelebilir,“ diyor Colantonio. Bu yüzden oyunu denemeye karar veren oyuncuların da tam olarak beklediği şey çıkmayabiliyordu.
Tüm bunların yanında, “Bu oyunları inşa etmek de çok zor,” diyen Colantonio sözlerine şöyle devam ediyor: “Hem bu kadar fazla olasılık sunmak hem de geliştiricilerin sizin için planladığı deneyimler sunan çizgisel oyunlardaki kadar iyi parlatılmış bir oyun yapmak çok zor. Biz, sizin kendi deneyimlerinizi yaşamanızı istiyoruz.”
Bu zorluklar, Arx Fatalis'in eleştirmenler tarafından beğenilmesini ve kült bir oyun olmasını engellemedi. Oyunun özgürlüğü ve sahip olduğu detay seviyesi bambaşka bir deneyim sunuyordu ve dahası, ileride gelecek olan sürükleyici simülasyon oyunlarının da önünü açıyordu. Fakat bir devam oyunu için yeterli pazarlama gücü olmadığından stüdyo, diğer fikri mülklere ait oyunlar geliştirdiği bir dönemden geçti. Yine de, bu süreçte arka planda yeni dünyalar ve yeni fikirler hayal etmeyi hiç bırakmadı.
Miras
Ne olursa olsun, Arkane çalışmaya devam etti. Bu oyunları yapmak ne kadar zor olsa da ve piyasa ne kadar zorlayıcı olsa da Arkane hayallerinden vazgeçerek çok popüler olabilecek ama kendi temel değerlerine karşı gelecek projeleri üstlenmeyi reddetti. Colantonio, “Tutkumuzu kaybetmek ve bunu bir işe dönüştürmek istemiyorduk. Biz sürükleyici simülasyon oyunlarını seviyoruz ve bu oyunlar bazen tutar bazen de tutmaz; fakat biz onların tuttuğundan emin olacağız,” diyor.
Diğer bir deyişle Arkane, Arkane olmaya devam etti ve nihayetinde Arx Fatalis'in çıkışından on yıl sonra 2012'de bu ne istediğini bilen zihniyetin kararlılığı meyvesini vermeye başladı. Hem de çok başarılı bir şekilde. Ortaya çıkan oyun, bu türdeki en sevilen serilerden biri olmayı ve sürükleyici simülasyon oyunlarını daha büyük kitlelere ulaştırmayı başaran Dishonored'dı. Oyunun getirdiği başarı, bunca zaman verilen mücadelelerin hepsini haklı çıkarmış gibi görünüyordu. “Bu niş olarak kabul edilen türü daha büyük bir şeye dönüştürmeyi başardık,” diyor Colantonio. “Satış rakamları ve genel bilinirlik açısından baktığımızda Dishonored kesinlikle en büyük sürükleyici simülasyonlardan birisi. Yapmayı bildiğiniz şeyi sürekli olarak yaparsanız, o işte gittikçe daha iyi olursunuz ve tutkunuzu kaybetmezsiniz. Çünkü en önemli şey budur. Tutku olmadan nasıl başarılı bir şey üretebilirsiniz ki?”
Dishonored'ın ardından Dishonored 2, Dishonored: Death of the Outsider ve Prey ve her iki seri için de yenilikçi eklentiler geldi. Tüm bu oyunlar doğrudan Arx Fatalis'in ve PC oyunculuğunun başlangıcındaki öncülerin soyundan geliyor. Hepsi şaşırtıcı derecede bir derinlik, detaylı bir dünya ve hikâye, aşırı derecede fazla ayrıntı ve ekranda olup bitenden bağımsız olarak var olan bir dünyada hikâyeyi oyuncuların ilerlettiği bir odağa sahip. Tüm bu maddeler birleşerek Arkane'e özgü olan bu deneyimi oluşturuyor.
Daha küçük projelere odaklanmak üzere 2017'de stüdyodan ayrılan Colantonio, geriye baktığında tüm bu başarıların milenyumun başında hak ettiği takdiri görmeyen bir projeden ortaya çıktığına inanamıyor. Hatta Arx Fatalis'in insanların zihninde hâlâ bir yere sahip olması ona çok daha inanılmaz geliyor. “29 yaşındaki halimin, 20 yıl sonra insanların hâlâ bu oyun hakkında konuştuklarını ve hâlâ oyunu satın alıyor olduklarını görmesini çok isterdim! Bir de Arx çıktıktan sonraki 32 yaşındaki halimin, yaptığı her şeyin buna değeceğini görmesini.”
Arkane'in doğuşunu kendiniz deneyimlemek istiyorsanız bunu hâlâ yapabilirsiniz. Sınırlı bir süre için Arkane Outsiders topluluğuna katılıp e-postalara kaydolarak Bethesda.net başlatıcısı üzerinden Arx Fatalis'e ücretsiz olarak sahip olabilirsiniz. Daha fazla bilgi almak için Arkane 20'ye Hoş Geldiniz makalemize bakabilirsiniz.
