Psikanalize Giriş: "id" nedir?

id Software'in DOOM (2016)'nın girişindeki muhteşem açılış videosunu şimdiye kadar hepimiz sayısız defa görmüşüzdür (hele duymamış olmak imkânsız). Peki isimdeki o iki harfli kelimenin anlamını hiç düşündün mü? Bugün biraz farklı bir şey yapıp "id"in anlamını açıklamaya karar verdim. Peki bunu nasıl yapacağım? Üniversitedeki giriş seviyesi psikoloji dersimden derlediğim notları kullanacağım tabii ki!

"id" tam olarak nedir?

Temel içgüdülerle olan bağlantısı sebebiyle DOOM serisinin geliştiricisine adını veren bu kavram, ilk olarak Sigmund Freud'un psikanaliz alanındaki çalışmalarında kendine yer buldu. Freud, id'in (alt benlik) insan ruhunun üç temel özelliklerinden birini oluşturduğuna ve diğer ikisinin de ego (benlik) ve super-ego (üst benlik) olduğuna inanır.

Bilim dünyasında psikanalizde Freud'cu bakış konusu biraz... karmaşıktır. Bir oyun sitesi olduğumuz gerçeğini de unutmadan (eh, bir de o dersten sanırım C ile geçmiştim) bu yazıyı, psikiyatri alanında akademik bir kaynak olarak değil de daha çok eğlenceli bir DOOM trivia'sı olarak görmeni rica edeceğim. Neyse, nerede kalmıştık?

Heh, tamam!

id, ego ve super-ego

Freud modelinde geçen "id", insan ruhunun içgüdü ve dürtülere bağlı bölümünü ifade eder. Çok basit bir dille anlatmak gerekirse; id, tamamen hayattaki temel ihtiyaçlar ve istekler doğrultusunda hareket eder ve sonuçları asla takmaz. Doktorun şeker alımım konusundaki uyarılarına rağmen bugün üçüncü Mountain Dew'ümü içme isteğim buna bir örnek olabilir.

Super-ego ise ruhun eleştirel bölümü olarak görülür. İd'in aksine super-ego; ahlâk, etik ve sosyal olarak uygunsuz görülen davranışlarla ilgilenir. Yani bu kadar kısa bir süre içinde neon renkli mısır şurubundan çılgın miktarlarda içmenin uzun vadede o kadar da iyi bir fikir olmadığını hatırlatır.

Diğer yandan ego, id ile super-ego arasında dengeleyici bir güç gibidir. İd'in isteklerine ve ihtiyaçlarına cevap vermenin yollarını ararken super-ego'nun da kendini aptal yerine koymama veya düşük kalorili maden suyu içmekle yetinme gibi arzularını gerçekleştirmeye çalışır.

Freud’un öğretilerini takip edenler için bu üç unsur, insan bilincinin gerçekleştirdiği eylemleri ve ruhunu tanımlamaya yardım eder. Freud takipçisi değilsen bile id Software'de geçen "id" yine de aklından çıkmaz. İsmin vaat ettiği o katıksız heyecanı, DOOM Slayer'ın benzersiz hızında ve deşip parçalamalı dövüşlerinde bulabilirsin.

İşte buna uygulamalı bilim derler!